Coronavirus. Het accepteren van het onvoorspelbare biedt kansen

Deze gezondheidscrisis rond het coronavirus en de lockdown die daardoor ontstaat, kunnen we zien als een kans om, zowel individueel als collectief, ons leven en onze waarden te heroverwegen.

We beleven een ongekend moment in de geschiedenis. Het gevoel collectief een historische gebeurtenis mee te maken, maar dan binnen de grenzen van ons dagelijks leven, beperkt tot de muren van onze appartementen en huizen. Een zeer beklemmend gevoel voor velen van ons. Het perspectief van Frédéric Lenoir is in dit opzicht bijzonder interessant. Deze Franse socioloog, schrijver en docent nodigt ons uit om, naast medeleven met degenen die zich in de frontlinie van de tragedies bevinden die we meemaken, ook de kansen te overwegen die deze crisis biedt. Je kunt zijn podcast ook beluisteren op onze soundwall.

Dit is een zeer paradoxale periode, gekenmerkt door ongekende collectieve ervaringen over de grenzen heen en persoonlijke opsluiting in eigen huis. Wat is uw perspectief op deze crisis?

Frédéric Lenoir. Het Chinese woord voor 'crisis' wordt weergegeven door twee ideogrammen die gevaar en kans symboliseren. Een crisis biedt altijd de mogelijkheid tot verandering, tot openstaan ​​voor iets nieuws, tot het begrijpen van de oorzaken ervan en het proberen ervan te leren. Het kan een ontwakening zijn die ons in staat stelt anders te leven, zowel individueel als collectief. Maar voordat ik op deze kansen inga, wil ik mijn diepe medeleven uiten met al diegenen die ziek zijn en angst ervaren. Met diegenen die in lockdown leven onder zeer moeilijke omstandigheden, ofwel omdat ze alleen zijn of omdat er te veel mensen in een kleine ruimte zijn. Met al diegenen die blijven werken en zichzelf in gevaar brengen: kassamedewerkers, vuilnisophalers, politieagenten... en natuurlijk de zorgmedewerkers die een burn-out ervaren en hun leven riskeren door een gebrek aan bescherming. Ik voel veel medeleven met degenen die lijden onder deze crisis.

Welke kansen ziet u op individueel niveau?

Wanneer we ons onrustig voelen, wanneer we buiten onze comfortzone en routines treden, kan dat een kans zijn om even afstand te nemen en de zaken in perspectief te plaatsen. We kunnen deze tijd van afzondering gebruiken om over ons leven na te denken, te reflecteren en onze gevoelens te koesteren. Als we een boek lezen, laten we dan proberen te mediteren over wat het ons brengt en welke nieuwe emoties en gedachten het oproept. We hebben hier zelden de tijd voor. Het is belangrijk om deze momenten van vertraging te ervaren. Laten we deze crisis aangrijpen als een kans voor zelfreflectie en natuurlijk ook voor meer aandacht voor onze dierbaren: meer tijd doorbrengen met familie, spelen en interactie hebben met onze kinderen, langere telefoongesprekken voeren met vrienden over de belangrijkste dingen in ons leven.

Sommige mensen ervaren stress door deze persoonlijke of professionele verandering; hoe kan deze stress worden verminderd?

De veranderingen in onze manier van leven brengen de nodige stress met zich mee. De beste manier om hiermee om te gaan is de situatie te accepteren. Ik schrijf hier al meer dan twintig jaar over in mijn boeken: je moet loslaten als je een situatie niet kunt veranderen. De stoïcijnen herinneren ons eraan dat we onderscheid moeten maken tussen wat van ons afhangt en wat niet. Laten we proberen te handelen naar wat van ons afhangt, maar als we geconfronteerd worden met iets wat we niet kunnen veranderen, is het beter om het met vreugde te accepteren dan boos te worden en ons te verzetten. Als we ons verzetten, zullen we dubbel zoveel lijden. We zullen gestrest raken, we zullen angstig worden. Integendeel, als we een moeilijkheid zien als een kans, ontwikkelt dat flexibiliteit, loslaten, het vermogen om mee te gaan met de onvoorspelbare stroom van het leven. Voor veel mensen is leven met de onzekerheid van morgen beangstigend, terwijl als ze deze realiteit accepteren, hun angst en stress zullen afnemen.

Makkelijk gezegd… Maar hoe kunnen we mensen op een eenvoudige manier helpen om los te laten?

De bekendste techniek om los te laten is meditatie. Het leert ons de geest tot rust te brengen, dat constante geklets van gedachten dat stress veroorzaakt. Het helpt ons in het moment te zijn, de realiteit zonder oordeel te accepteren. Voor degenen die deze oefening moeilijk vinden, kunnen we een universele menselijke eigenschap gebruiken die ons enorm helpt om perspectief te krijgen: humor. Humor neemt afstand van de tragische aspecten van het bestaan. Er circuleren momenteel erg grappige filmpjes op sociale media, waardoor we ons verbonden voelen met de collectieve beproeving die we doormaken en er tegelijkertijd afstand van kunnen nemen. Grappen maken, de draak steken met onszelf en zelfs om onszelf lachen zijn uitstekende manieren om te ontstressen.

En wat betreft kinderen, beveelt u nog steeds filosofie aan?

Ik heb samen met de Sève-vereniging filosofieworkshops opgezet die zich over het hele land uitbreiden en kinderen de mogelijkheid bieden hun gedachten te uiten, hun persoonlijke mening te delen en hun kritisch denkvermogen te ontwikkelen. Gezinnen kunnen nu met hun kinderen bespreken wat ze van de situatie vinden: wat is beangstigend en welke positieve aspecten kunnen er uit de crisis voortkomen? Wat gaat er gebeuren? Wanneer we kinderen een stem geven, merken we dat ze vaak vol wijsheid zitten. Maar het is belangrijk dat iedereen kritisch nadenkt, vooral nu, nu geruchten en complottheorieën welig tieren op sociale media. Het is cruciaal om te debatteren en individueel en collectief onderscheidingsvermogen te tonen ten aanzien van de voorgestelde oplossingen om het virus te bestrijden.

Hoewel het essentieel is om eensgezind en gedisciplineerd te zijn, en met name de lockdownmaatregelen te respecteren, mogen we onze vrijheid van denken en debat niet opgeven. Ik ben bijvoorbeeld van mening dat professor Raoult (uit Marseille) terecht zijn resultaten over de behandeling met chloroquine openbaar heeft gemaakt, resultaten die de Parijse autoriteiten zelfs niet eens wilden overwegen. Hij krijgt steeds meer aandacht en veel ziekenhuizen hebben besloten de voorzichtige richtlijnen van de overheid niet te volgen, gezien de urgentie van de gevallen en de veelbelovende resultaten die al met deze oudere en zeer goedkope behandeling zijn behaald.

Waar denken jullie als groep over na?

We leven in een systeem waarin alles met elkaar verbonden is, ten goede of ten kwade. Het ergste? Vervuiling, een explosie in een kerncentrale, een nieuw virus, klimaatverandering, een beurskrach, enzovoort. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje; dat moeten we beseffen. Dit kan ons er ook toe aanzetten om beslissingen te nemen waardoor we niet langer zo afhankelijk van elkaar zijn als nu.

Welke oplossingen heb je in gedachten?

We moeten ons bewust zijn van de kwetsbaarheid van globalisering en in bepaalde gevallen, met name wanneer de volksgezondheid in het geding is, terugkeren naar nationale of lokale oplossingen. Waarom kampen we met een dramatisch tekort aan mondkapjes, ook voor zorgmedewerkers? Omdat we de voorraden om puur boekhoudkundige redenen hebben beperkt en ons volledig hebben gericht op binnenlandse productie. Onze nationale productiecapaciteit is echter vier keer te laag in vergelijking met de vraag, en de Franse overheid rekende erop dat ze in geval van een pandemie mondkapjes uit het buitenland zou kunnen importeren... wat absurd is, aangezien alle landen in zo'n situatie preventief mondkapjes uit hun eigen industrie zouden inkopen. Dit is slechts één voorbeeld van vele. Deze kwetsbaarheid van wereldwijde onderlinge afhankelijkheid zou ons tot nadenken moeten stemmen.

Werpen de radicale beslissingen van de autoriteiten met betrekking tot het virus geen vragen op over de ware intenties van politici op milieugebied?

De autoriteiten nemen zeer proactieve beslissingen met betrekking tot lockdowns, reisbeperkingen, thuiswerken en andere maatregelen die onmiddellijke en onfortuinlijke gevolgen hebben voor de economie, maar zeer positieve gevolgen voor de planeet. Er is minder luchtvervuiling en we horen de vogels weer zingen! Dit roept de vraag op: waarom kunnen we niet veel proactievere maatregelen nemen voor het milieu? Want dat is werkelijk de grootste uitdaging van onze tijd! Het coronavirus is een significant gezondheidsprobleem, maar als we niets doen om de opwarming van de aarde te verminderen, zullen we niet tienduizenden, maar honderden miljoenen doden wereldwijd hebben! Veel wetenschappers geloven dat het voortbestaan ​​van de mensheid op het spel staat. Politici richten zich voortdurend op de korte termijn en slagen er niet in om krachtige en essentiële maatregelen te nemen in het licht van de klimaatcrisis.

Waar moeten we onze inspanningen op richten?

Zoals Nicolas Hulot al zei toen hij regeringslid was, moeten we een einde maken aan dit systeem van ecologische noodmaatregelen en ons zonder verder uitstel vastleggen op een echte ecologisch en sociaal verantwoorde transitie. De regering heeft zijn voorbeeld niet gevolgd en heeft moedig de noodzakelijke conclusie getrokken door af te treden. Deze crisis laat ons zien dat we, als we de wil hebben, veel radicalere maatregelen kunnen nemen. De Europese Centrale Bank heeft zojuist meer dan een biljoen euro vrijgemaakt om de economie te ondersteunen. Als we hetzelfde bedrag zouden besteden aan milieubescherming, zouden we bijvoorbeeld op grote schaal hernieuwbare energie kunnen ontwikkelen of ons extreem vervuilende en onrendabele productivistische landbouwmodel kunnen veranderen door boeren en veehouders te helpen massaal over te stappen op biologische en kwaliteitsvolle productie. We hebben ingezien dat we in staat zijn onze levensstijl te veranderen en aanzienlijke verschuivingen in het overheidsbeleid door te voeren als reactie op dit virus. Zouden we datzelfde niet kunnen doen voor een veel belangrijkere kwestie: de ecologische crisis?