Psychologies Magazine, maart 2002 —
Angst, verdriet, vreugde, woede, jaloezie… emoties drukken de rijkdom van onze persoonlijkheid en de nuances van onze gevoeligheid uit. Op zichzelf zijn ze noch goed noch slecht. Angst kan ons leven redden, en hartstochtelijke liefde kan leiden tot wrede desillusie. Om harmonieus bij te dragen aan het evenwicht in ons leven, hoeven we onze emoties alleen maar te erkennen en in overeenstemming te brengen met de realiteit. Onderdrukte woede of ongediagnosticeerde angst richt veel meer schade aan dan wanneer deze emoties duidelijk tot het bewustzijn worden gebracht. Het is dan een kwestie van ze met een zekere afstand te observeren, de oorzaak ervan te analyseren en te bepalen of de uiting ervan in verhouding staat tot die oorzaak.
We weten allemaal dat dit proces van afstand nemen van en helderheid verkrijgen over onze eigen emoties kan worden bereikt door middel van psychotherapie. Wat minder bekend is, is dat eeuwenoude technieken ook gericht zijn op het bewerkstelligen van dit bewustzijn. Van Griekse wijsheidsscholen tot de spirituele oefeningen van de christelijke mystiek, via de methoden ontwikkeld door taoïstische meesters of soefi-moslimbroederschappen, bepleiten alle spirituele tradities, met verschillende accenten, een proces van het herkennen en transformeren van emoties – soms ook wel 'passies' genoemd.
Het centrale idee is om vrij te blijven van deze emoties, met andere woorden, te voorkomen dat ze ons overweldigen en ons handelen bepalen. Meditatie of gebed creëert de innerlijke ruimte die ons in staat stelt ze te herkennen, te benoemen en er perspectief op te krijgen. Als de herkende emotie als negatief, overdreven of buiten proportie wordt beschouwd, is het niet de bedoeling om deze te onderdrukken, te ontkennen of zelfs te verdringen, zoals sommige moralistische religieuze excessen helaas vaak hebben gepredikt, maar eerder om deze om te zetten in een positieve emotie om zo gemoedsrust en sereniteit terug te vinden.
Tibetaanse lama's, die zeer precieze technieken voor emotioneel werk hebben ontwikkeld, noemen dit 'de alchemie van emoties'. Elke emotie is een krachtige energie. Zodra deze energie wordt herkend en getransformeerd, zelfs als ze destructief lijkt voor zichzelf of anderen, draagt ze bij aan de spirituele vooruitgang van het individu.
Ik herinner me een vrouw van in de vijftig die gekwetst was door een man en voortdurend werd overweldigd door gevoelens van woede en haat jegens hem. Ze sloot zich aan bij een Tibetaanse meditatiegroep onder leiding van een jonge Franse lama en werkte aan dit probleem. Na een paar sessies vertelde ze me dat ze er niet alleen in was geslaagd zich van deze negatieve emoties te bevrijden en innerlijke rust terug te vinden, maar ook om de man te vergeven en een meer authentieke relatie met hem op te bouwen. Het gif was veranderd in een elixer. En dit elixer was des te krachtiger omdat het gif zo hard was geweest.
Maart 2002