De wereld van religies nr. 52 – maart/april 2012 —
De vraag hoe Fransen stemmen op basis van hun religie wordt zelden aan de orde gesteld. Hoewel, vanwege het secularisme, sinds het begin van de Derde Republiek niet meer naar religieuze overtuiging wordt gevraagd bij volkstellingen, beschikken we wel over opiniepeilingen die enige informatie over dit onderwerp verschaffen. Door de beperkte steekproefomvang kunnen deze peilingen echter geen rekening houden met religies die een te kleine minderheid vormen, zoals het jodendom, het protestantisme of het boeddhisme, die elk minder dan een miljoen aanhangers tellen. We kunnen echter wel een duidelijk beeld krijgen van het stemgedrag van degenen die zich identificeren als katholiek (ongeveer 60% van de Franse bevolking, waaronder 25% praktiserende katholieken) en moslim (ongeveer 5%), evenals van degenen die zichzelf "zonder religie" verklaren (ongeveer 30% van de Franse bevolking). Een peiling van Sofres/Pèlerin Magazine, uitgevoerd afgelopen januari, bevestigt de historische rechtse neigingen van Franse katholieken. In de eerste ronde zou 33% van hen op Nicolas Sarkozy stemmen, en dit percentage stijgt naar 44% onder praktiserende katholieken. 21% zou ook op Marine Le Pen stemmen, maar dit percentage ligt lager dan het landelijk gemiddelde onder praktiserende katholieken (18%). In de tweede ronde zou 53% van de katholieken op Nicolas Sarkozy stemmen, tegenover 47% voor François Hollande, en 67% van de praktiserende katholieken zou op de rechtse kandidaat stemmen – en zelfs 75% onder degenen die regelmatig naar de kerk gaan.
Deze peiling laat ook zien dat katholieken, net als de gemiddelde Franse kiezer, prioriteit geven aan werkzekerheid en koopkracht, maar zich minder zorgen maken over het verminderen van ongelijkheid en armoede… en zich meer zorgen maken over de bestrijding van criminaliteit. Uiteindelijk wegen geloof en evangelische waarden minder zwaar mee in de politieke stem van de meerderheid van de katholieken dan economische of veiligheidsoverwegingen. Het maakt in feite nauwelijks uit of de kandidaat katholiek is of niet. Het is opvallend dat de enige belangrijke presidentskandidaat die openlijk zijn katholieke geloof belijdt, François Bayrou, niet meer stemmen onder katholieken krijgt dan onder de rest van de bevolking. De meeste Franse katholieken, en met name de praktiserende katholieken, hechten primair waarde aan een waardensysteem gebaseerd op orde en stabiliteit. François Bayrou heeft echter een progressief standpunt over diverse maatschappelijke kwesties met fundamentele ethische implicaties. Dit zal waarschijnlijk een aanzienlijk deel van het traditionele katholieke electoraat verontrusten. Nicolas Sarkozy heeft dit ongetwijfeld aangevoeld, aangezien hij consistent blijft met traditionele katholieke standpunten over bio-ethische wetgeving, ouderschap door paren van hetzelfde geslacht en het homohuwelijk.
Tot slot blijkt uit onderzoek van het Sciences Po Center for Political Research dat Franse moslims, in tegenstelling tot katholieken, overweldigend op linkse partijen stemmen (78%). Hoewel driekwart van hen laaggeschoolde banen heeft, is er een duidelijk stemgedragspatroon dat verband houdt met religie: 48% van de moslimwerknemers identificeert zich als links, vergeleken met 26% van de katholieke werknemers en 36% van de werknemers zonder religie. De 'niet-religieuze' bevolking als geheel – een categorie die blijft groeien – stemt ook sterk links (71%). Dit onthult een merkwaardige alliantie tussen de 'niet-religieuze' – die meestal progressief zijn op sociale kwesties – en Franse moslims, die ongetwijfeld conservatiever zijn op diezelfde kwesties, maar wel een 'alles behalve Sarkozy'-mentaliteit aanhangen.